Човечките видови со кои некогаш сме коегзистирале

Приказната за човечката еволуција може да изгледа јасна – линеарно напредување од примитивни предци до современ Хомо сапиенс. Но, реалноста е далеку посложена. Документарецот на New Scientist , „Ancient Human Species We Once Co-Existed With“ , во кој води палеоантропологот Ела Ал-Шамахи (Ella Al-Shamahi), нè води низ фасцинантниот свет на античките човечки видови со кои нашите предци го делеле планетата – се натпреварувале, се вкрстувале и на крајот ги надживеале.

Хомо сапиенс не бил сам

Денес, ние сме единствениот преживеан човечки вид на планетата. Но, пред само неколку стотици илјади години, нашата приказна била многу поинаква. Нашите предци coexistence со најмалку пет други антички човечки видови. Тие вклучувале:

• Неандерталците – наши најпознати братучеди, кои биле далеку пософистицирани отколку што долго време се мислело. Тие правеле алатки, ги закопувале своите мртви, контролирале оган и можеби создавале уметност.

• Денисовците – мистериозен вид, познат само од неколку фосили и ДНК, кој живеел во Азија и чие генетско наследство сè уште е присутно кај современите луѓе.

• Хомо еректус – „преживеаниот“ кој опстојувал стотици илјади години подолго од повеќето други видови.

• Хомо флоресенсис – „хобитите“ високи само еден метар, приспособени на живот на островот Флорес во Индонезија.

• Хомо наледи – мистериозен вид откриен во Јужна Африка, кој можеби ги закопувал своите мртви.

Само мал дел од нашиот ДНК е „наш“

Едно од најизненадувачките откритија на современата генетика е дека само 1,5 до 7% од нашиот ДНК потекнува исклучиво од Хомо сапиенс. Остатокот го делиме со нашите предци и со оние антички човечки видови со кои coexistence – неандерталците, денисовците, па дури и со некои сè уште неидентификувани „дух-популации“.

Ова значи дека приказната за човечката еволуција не е линеарна, туку мрежа на вкрстувања, миграции и исчезнувања. Ние не сме продукт на една чиста лоза, туку на сложена историја на мешање со други видови.

Фратрицид на ниво на видови

Во документарецот, Ал-Шамахи сугерира дека нашиот однос со другите човечки видови може да се спореди со библиската приказна за Каин и Авел – не убиство на странец, туку на брат, некој фундаментално сличен на нас.

Трагедијата не е само исчезнувањето на овие видови, туку и фактот дека ние, Хомо сапиенс, игравме клучна улога во тоа. Сепак, истовремено, нивното генетско наследство продолжува да живее во нас.

Ела Ал-Шамахи – водич низ минатото

Ела Ал-Шамахи е британско-јеменски палеоантрополог, истражувач, стендап-комичар и научен презентер. Таа е позната по тоа што го приближува истражувањето за човечката еволуција до широката публика. Нејзината работа се фокусира на фосилни луѓе, пештери и региони кои се политички тешки или опасни за истражување – особено делови од Блискиот Исток.

Таа често нагласува колку нецелосна и нелинеарна е приказната за човечката еволуција. Нејзиниот пристап – комбинација на научна ригорозност и пристапна презентација – го прави овој документарец задолжителен за секој кој сака да разбере од каде доаѓаме.

Овој документарец на New Scientist е потсетник дека нашата приказна не е приказна за изолиран триумф, туку за сложена мрежа на односи, конкуренција и вкрстување со други човечки видови. Ние не сме единствени – ниту кога станува збор за интелигенција, ниту кога станува збор за креативност. Нашата ДНК носи траги од оние кои дојдоа пред нас и кои coexistence со нас.

Оваа статија е инспирирана од документарецот „Ancient Human Species We Once Co-Existed With“ на New Scientist, во кој води палеоантропологот Ела Ал-Шамахи. Документарецот е достапен на YouTube каналот на New Scientist.

Извор: Ancient Human Species We Once Co-Existed With – New Scientist (YouTube)