Дигитален пасош за производи (DPP): Што треба да знаат бизнисите во 2026 година

Вовед

Замислете да скенирате QR код на вашиот кауч и веднаш да ги видите сите информации за него: од каде потекнува дрвото, како се рециклира, кои сертификати ги поседува, па дури и упатства за поправка. Ова не е научна фантастика – ова е Дигитален пасош за производи (Digital Product Passport – DPP), и тој наскоро станува задолжителен за производите што се продаваат на пазарот на Европската Унија.

Според германскиот Совет за дизајн (German Design Council), DPP ги собира клучните информации за производот и ги прави достапни во текот на целиот негов животен циклус – од материјали и потекло, до сертификати, упатства за нега, услуги за поправка и информации за враќање и повторна употреба. Оваа регулатива ги поврзува законските барања со циркуларната економија и искуството на брендот.

Но, дали бизнисите се подготвени за оваа промена? И што точно треба да направат за да бидат во чекор со новите правила?

Што е всушност Дигиталниот пасош за производи?

Дигиталниот пасош за производи е структурирана збирка на податоци поврзани со производот, кои се читливи за машини и имаат предефиниран опсег и договорени права за управување и пристап. Може да се замисли како дигитална лична карта за производите – единствен идентитет кој го следи производот од неговото создавање до крајот на неговиот животен век.

Податоците што ги содржи DPP вклучуваат:

• Сертификати и еколошки докази – за одржливоста на производот

• Податоци за материјали и потекло – од каде доаѓаат суровините

• Упатства за нега и поправка – како да се одржува и поправа производот

• Информации за враќање и рециклирање – како правилно да се отстрани или рециклира

• Податоци за животниот век и понатамошна употреба

Оваа информација се чува во дигитална форма и е достапна преку QR код, NFC чип или друг електронски носач на податоци. На тој начин, секој – од производителот до крајниот потрошувач – може да пристапи до комплетната историја на производот.

Кога станува задолжителен?

Воведувањето на DPP се случува постепено, со јасен временски распоред:

• Февруари 2027 година – Први задолжителни стануваат батериските пасоши за електрични возила, индустриски батерии (≥2kWh) и батерии за лесни превозни средства.

• Во текот на 2027 година – Следуваат други производи, вклучувајќи текстил, гуми, електронски апарати и детергенти.

• Долгорочно – DPP треба да ги опфати барањата на 31 законски регулативи поврзани со производи, под единствен Европски закон за производи.

Правната основа за ова е новата ЕУ регулатива за екодизајн (Ecodesign for Sustainable Products Regulation – ESPR), која стапи на сила во јули 2024 година. Конкретните барања ќе бидат дополнително прецизирани преку делегирани акти кои сè уште се во подготовка.

За бизнисите во Германија и низ целата ЕУ, подготовката започнува сега.

Како изгледа DPP во пракса?

Еден од првите примери за имплементација доаѓа од COR, германски производител на тапациран мебел. Тие го интегрираат дигиталниот пасош во своите производи преку вшиен NFC чип.

Што значи тоа во пракса? Допрете го вашиот телефон до каучот и веднаш добивате пристап до:

• Сите податоци за производот

• Упатства за нега и одржување

• Сертификати за квалитет и одржливост

• Информации за услуги за поправка

Испораката на првиот модел со вграден DPP е планирана за септември или октомври 2026 година. Ова решение го поврзува дигиталниот информативен простор со физичкиот производ – информациите се достапни директно на мебелот и остануваат пристапни во текот на целиот негов животен циклус.

Зошто да се подготвите навреме?

COR го разви своето решение дури и пред конечното дефинирање на ЕУ барањата. Според Лео Либке, управен директор на COR, малопродажниот сектор позитивно реагирал на овој пристап.

Но, придобивките одат многу подалеку од обичната усогласеност со регулативата:

1. Зајакнување на брендот и довербата

Технолошката експертиза го зајакнува имиџот на брендот и ги доближува напорите за одржливост до самиот производ. Бизнисите што ќе ги структурираат своите податоци навреме создаваат сигурна основа за транспарентност и доверба во брендот.

2. Растечка побарувачка за докази – дури и надвор од ЕУ

Побарувачката за веродостојни докази за одржливост расте независно од ЕУ барањата.

3. Намалување на идните трошоци за усогласеност

Компаниите што ќе започнат навреме ќе ги намалат идните трошоци за усогласеност. Најголемиот предизвик за многу производители не е создавањето на самиот пасош, туку собирањето, проверката и одржувањето на основните податоци за производите и добавувачите.

4. Отворање нови можности

Јасно структурираните податоци ја олеснуваат имплементацијата и отвораат нови можности за транспарентност и циркуларна економија.

Како да се подготвите? – Чекор-по-чекор водич

Подготовката за DPP не е само прашање на ИТ и усогласеност – таа вклучува развој на производи, услуги за корисници, комуникации и менаџмент на брендот. Еве што треба да направите:

1. Направете ревизија на податоците

Направете мапирање на податоците што ги поседувате, идентификувајте каде се чуваат и проценете во кои формати се. Покријте ги сите категории:

• Сертификати и еколошки докази

• Податоци за материјали и потекло

• Упатства за нега и поправка

• Услуги за враќање и рециклирање

• Податоци за животниот век и понатамошна употреба

2. Усвојте стандардизирани идентификатори

Обезбедете секој производ да има единствен глобален трговски идентификационен број (GTIN). Ова е клучно за интероперабилноста на системите.

3. Формирајте посветен тим

Создадете тим кој ќе биде задолжен за подготовката – вклучете ги одделите за развој на производи, ИТ, услуги за корисници, комуникации и менаџмент на брендот.

4. Пилотирајте на еден производ

Изберете еден клучен производ и имплементирајте DPP на него – на пример, преку QR код или NFC чип. Ова ќе ви овозможи да ги идентификувате предизвиците и да ги усовршите процесите.

5. Вклучете ги добавувачите

Ангажирајте ги добавувачите рано во процесот – тие се клучен извор на податоци за потеклото на материјалите.

6. Следете ги регулаторните промени

Имајте предвид дека конкретните барања ќе бидат прецизирани преку делегирани акти помеѓу 2027 и 2028 година. Бидете во тек со новините.

Предизвиците што претстојат

Истражувањата покажуваат дека многу бизниси сè уште не се подготвени. Главните пречки што ги идентификуваат компаниите вклучуваат:

• Комплексноста на барањата (47% од компаниите)

• Недостаток на соодветна технологија за управување со усогласеноста

• Предизвици околу ангажманот на добавувачите и собирањето податоци

• Одржување на точни информации во текот на целиот животен циклус на производот

Сепак, компаниите што ќе започнат навреме ќе бидат во значителна предност – не само затоа што ќе ги исполнат регулаторните барања, туку и затоа што ќе изградат доверба кај клиентите и партнерите.

Дигиталниот пасош за производи не е само уште една регулатива – тој е фундаментална промена во начинот на кој размислуваме за производите. Од линеарен модел „земи-направи-фрли“, преминуваме кон циркуларен модел каде секој производ има своја „биографија“ – од потеклото на суровините до крајот на неговиот животен век.

За бизнисите, ова е можност да:

• Изградат транспарентност и доверба кај клиентите

• Се позиционираат како лидери во одржливоста

• Го намалат регулаторниот ризик и идните трошоци

• Создадат конкурентска предност на пазарот

Како што истакнува германскиот Совет за дизајн, подготовката за DPP е повеќе од усогласеност – таа е стратешка можност. Бизнисите што ќе ги структурираат своите податоци навреме и ќе го прифатат овој нов пристап, ќе бидат тие што ќе го обликуваат идниот пазар.

Дали вашиот бизнис е подготвен за Дигиталниот пасош за производи? Споделете ги вашите искуства и прашања во коментарите.