Хранењето на книгите во генеративна вештачка интелигенција ризикува да создаде културна празнина

Замислете го следново: за 800 години, група студенти седи на семинар посветен на ерата позната како „Празни векови“ (Void Ages). Тие прочитале неколку книги и гледале неколку дводимензионални, ниско-резолуциски медиуми кои некогаш се нарекувале „филмови“. Некои дури успеале да соберат уреди за да доживеат „видео игри“ – интерактивни приказни посветени на акумулирање дигитални претстави на вредност – користејќи ги оригиналните контролери. Професорот им го објаснува психолошкото потекло на тоа зошто контролерите за игри изгледале како тупаници покриени со брадавици, кога некој ја крева раката.

Ова не е вовед во научно-фантастичен роман, туку сценарио кое колумнистката Анали Њуиц (Annalee Newitz) го поставува како предупредување во најновиот текст за New Scientist. Нејзината порака е јасна: кога ги внесуваме нашите книги, игри и филмови во генеративните AI модели, ризикуваме да ја замениме нашата културна историја со збирка автоматски генерирани дела. Итно ни треба зачувување на човечкото пишување.

Што се случува кога културата се храни во машините?

Генеративната вештачка интелигенција се напојува со огромни количини податоци – текстови, слики, аудио и видео – за да научи да создава нови содржини. Но, она што често се занемарува е прашањето: што се случува со оригиналните дела кога стануваат само гориво за алгоритмите?

Њуиц предупредува дека овој процес носи ризик од создавање културна празнина. Кога идните генерации ќе ги истражуваат нашите времиња, може да најдат само рефлексии на рефлексии – дела генерирани од машини кои самите биле тренирани на дела генерирани од машини. Оригиналните човечки гласови, со нивните уникатни перспективи, грешки, емоции и непредвидливости, би можеле да исчезнат во море од просечност.

Зошто човечкото пишување е незаменливо?

Човечкото пишување не е само пренос на информации. Тоа е носител на културен идентитет, историски контекст, индивидуална перспектива и емоционална длабочина. Книгите, филмовите и игрите се сведоци на своето време – тие ги одразуваат стравовите, надежите, предрасудите и соништата на луѓето кои ги создале.

Кога овие дела ќе се сведат само на податоци за тренирање на AI, ризикуваме да ја изгубиме таа суштина. Идните генерации може да ги проучуваат нашите времиња преку призмата на алгоритми кои никогаш не живееле, никогаш не чувствувале и никогаш не се прашувале зошто пишуваме она што го пишуваме.

Што можеме да направиме?

Предупредувањето на Њуиц не е повик за отфрлање на вештачката интелигенција, туку за свесно и одговорно користење. Потребни ни се:

• Јасни политики за авторски права кои ја штитат човечката креативност

• Архивирање и зачувување на оригиналните човечки дела надвор од AI системите

• Транспарентност за тоа кои податоци се користат за тренирање на моделите

• Едукација за тоа како да ги препознаеме и цениме разликите помеѓу човечкото и машинското создавање

Иднината не мора да биде празна

Сценариото со кое Њуиц го започнува својот текст – студентите кои учат за „Празните векови“ – е предупредување, но не и судбина. Имаме моќ да одлучиме како ќе изгледа културното наследство што ќе го оставиме зад себе.

Дали тоа ќе биде богатство од човечки приказни, или празнина исполнета со автоматски генерирани одгласи? Одговорот зависи од одлуките што ги носиме денес – додека сè уште ги држиме книгите во свои раце, а не само во базите на податоци.

Оваа статија е инспирирана од оригиналниот напис „Feeding our books into generative AI risks creating a cultural void“ на Анали Њуиц (Annalee Newitz), објавен во New Scientist. Анали Њуиц е колумнист и автор на научно-фантастични романи, позната по своите истражувања на пресекот помеѓу технологијата, културата и иднината на човештвото.

Извор: Feeding our books into generative AI risks creating a cultural void - New Scientist